سپیده قلیان
سن: ۳۲ سال (متولد ۱ مهر ۱۳۷۳)
حوزه فعالیت: فعال حقوق کارگران و مدافع حقوق بشر
وضعیت: آزاد
وضعیت حقوقی: محکوم به ۵ سال حبس تعلیقی؛ ۶ ماه حبس تعزیری سپری‌شده
حقوق نقض‌شده: بازداشت خودسرانه، فقدان دادرسی عادلانه و روند قانونی، شکنجه و بدرفتاری، حبس انفرادی طولانی‌مدت، اعترافات اجباری تلویزیونی، انتقال و تبعید در زندان، حبس طولانی‌تر از حکم، آزار و اذیت قضایی
سپیده قلیان، فعال کارگری و مدافع حقوق کارگران است که در حمایت از اعتراضات، مطالبات و اعتصابات کارگران هفت‌تپه و کمپین‌های نه به اعدام، فعالیت کرده است. او همچنین بارها، درباره شکنجه زندانیان و اعترافات اجباری توسط بازجوها در زندان‌ها، وضعیت بد زندانیان و شرایط غیرانسانی زندانهای جمهوری اسلامی افشاگری کرده است.
سپیده قلیان، به دلیل فعالیت‌های صنفی و حمایت از کارگران، از سال ۱۳۹۵، چندین‌بار بازداشت شده است. او پس از آزادی از زندان در سال ۱۳۹۷، جزئیاتی از شکنجه‌هایی که خود و اسماعیل بخشی، فعال کارگری، در بازداشت متحمل شده بودند را منتشر کرد. پس از آن، اعترافات اجباری او در قالب مستندی با عنوان «طراحی سوخته» از بخش خبری ۲۰:۳۰ شبکه اول صداوسیما، پخش شد.
سپیده قلیان، ۱۳ خردادماه ۱۳۹۸، از زندان اوین به زندان قرچک ورامین منتقل شد.۱۷ شهریور همان سال، شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران، او را به اتهام «اجتماع و تبانی، فعالیت تبلیغی علیه نظام، عضویت در گروه «گام» و نشر اکاذیب» به ۱۸ سال حبس، محکوم کرد. این حکم در دادگاه تجدیدنظر تهران به ۵ سال کاهش یافت. او ۴ آبان با قرار وثیقه به صورت موقت آزاد شد. یک ماه بعد، سپیده، علیه صداوسیما، سردبیر بخش خبری ۲۰:۳۰ و آمنه سادات ذبیح‌پور، تهیه‌کننده اعترافات تلویزیونی، شکایت کرد، اما دادگاه، متهمان را تبرئه و پرونده را مختومه اعلام کرد. پس از آن، سپیده با اتهاماتی جدید از جمله «تبلیغ علیه نظام» مواجه شد.
او اول تیرماه ۱۳۹۹، پس از حضور در واحد اجرای احکام دادسرای اوین بازداشت و جهت تحمل دوران محکومیت خود به زندان اوین، منتقل شد.
سپیده قلیان در شهریور۱۴۰۰، زمانی که به مرخصی اعزام شده بود، در یک مستند به نام «پلنگ»، آزارگری زندانبانان، مددکاران و شکنجه زندانیان زن در زندان بوشهر را افشا کرد. یک ماه بعد، نیروهای امنیتی شبانه به منزل او در اهواز هجوم بردند و او را بازداشت کردند.
او در دوران حبس بارها به زندانهای مختلف منتقل یا تبعید شد.
اسفندماه ۱۴۰۱، سپیده قلیان پس از سپری‌کردن حدود ۵ سال حبس از زندان اوین، آزاد شد. او بلافاصله بعد از آزادی در خیابان، علیه علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی، شعار داد و ساعاتی بعد، در مسیر دزفول، به دست نیروهای امنیتی بازداشت شد. پس از آن، در یادداشتی نوشت که در بند ۲۰۹ زندان اوین، به شدت مورد ضرب و شتم قرار گرفته و تهدید به تجاوز شده است.
دو ماه بعد، شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، این فعال کارگری، را به اتهام «توهین به رهبر» به ۲ سال زندان، منع عضویت در احزاب، استفاده از تلفن هوشمند و اقامت در تهران و استان‌های مجاور، محکوم کرد. این حکم در دادگاه تجدیدنظر، تایید شد.
در پی شکایت آمنه سادات ذبیح‌پور از سپیده، جلسه دادگاه علنی، به دلیل خودداری این فعال کارگری از پوشیدن حجاب اجباری، به‌صورت غیرعلنی و پشت درهای بسته برگزار شد. سپیده در پایان این دادگاه به صورت آمنه سادات ذبیح‌پور، تف کرد و این اقدام را «به نمایندگی از مردم ایران» اعلام کرد.
سپیده قلیان، ۲۱ خرداد ۱۴۰۴، پس از تحمل ۲سال و ۲ماه و ٢٦ روز حبس( ۳ ماه بیشتر از زمان حکم) از زندان اوین آزاد شد.
در ۲۱ آذر ۱۴۰۴، سپیده قلیان هنگام شرکت در مراسم هفتم خسرو علی‌کردی، وکیل دادگستری، در مشهد بازداشت شد. بازداشت او همراه با دیگر فعالان مدنی با خشونت صورت گرفت و خانواده‌های بازداشت‌شدگان از بی‌اطلاعی درباره وضعیت آنان خبر دادند.
قلیان پس از حدود دو ماه نگهداری در بازداشتگاه اداره اطلاعات، به زندان وکیل‌آباد مشهد منتقل شد. در اوایل بهمن ۱۴۰۴، شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد او را به اتهام‌های «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» و «تبلیغ علیه نظام» به شش ماه حبس تعزیری و پنج سال حبس تعلیقی محکوم کرد.
در ۹ خرداد ۱۴۰۵، قلیان پس از پایان شش ماه حبس از زندان وکیل‌آباد مشهد آزاد شد. او با انتشار تصویری از حضور بر مزار خسرو علی‌کردی در حساب اینستاگرام خود، آزادی‌اش را اعلام کرد.