سازمان حقوق بشر ایران؛ ۱۵ خرداد ۱۴۰۵: افسانه زندآبادی، زن ۲۲ ساله محکوم به اعدام با اتهامهای مربوط به مواد مخدر، در زندان مرکزی تبریز اعدام شد. او در تمام مراحل بازجویی و دادرسی اعلام کرده بود که از کودکی تحت سوءاستفاده، تهدید و تجاوز ناپدری خود قرار داشته و به اجبار او وارد چرخه قاچاق مواد مخدر شده است، اما ناپدری با هیچ پیامد قضایی روبهرو نشد.
بنابه اطلاع سازمان حقوق بشر ایران، یک زن روز ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ در زندان مرکزی تبریز به دار آویخته شد. هویت او افسانه زندآبادی، ۲۲ ساله، احراز شده که از دوران کودکی قربانی اغفال تدریجی و آمادهسازی برای سوءاستفاده (گرومینگ)، تجاوز جنسی و آزار بهدست ناپدری خود بوده است.
افسانه زندآبادی حدود سه سال پیش، زمانی که ۱۹ سال داشت، بازداشت و با اتهامهای مربوط به مواد مخدر در دادگاه انقلاب به اعدام محکوم شد.
یک منبع مطلع به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «افسانه سالها پیش پدرش را از دست داده بود. زمانی که ۱۵سال داشت، مادرش با مردی به نام اسدالله خانبیگی که لاستیکفروش بود، ازدواج کرد و افسانه بهناچار به خانه او رفت. ناپدریاش بلافاصله مانع ادامه تحصیل او شد. زمانی که افسانه ۱۷ ساله شد، این مرد بهمناسبت تولدش یک خودرو پژو ۲۰۶ برای او خرید، اما این آغاز نقشهای شوم برای قاچاق مواد مخدر بود. ناپدری از این خودرو برای نگهداری مواد مخدر استفاده میکرد و با وعده ثروت و خرید ویلا، افسانه را فریب داد و او را به فروش مواد مخدر تشویق کرد. این وضعیت دو سال ادامه داشت، تا اینکه سرانجام پلیس ۲۵ کیلوگرم مواد مخدر از ماشین افسانه کشف و او را بازداشت کرد.»
این منبع در ادامه گفت: «افسانه در تمام مراحل بازجویی و حتی در جلسه دادگاه، بهصراحت اعلام کرده بود که ناپدریاش، اسدالله خانبیگی، چندینبار به او تجاوز کرده و با تهدید، او را وادار به سکوت و همکاری کرده است، بهطوری که او از ترس حتی نمیتوانست موضوع را به مادرش بگوید. او این جزئیات دردناک را در زندان برای همبندیهایش نیز تعریف کرده بود. ناپدریاش هم بازداشت شد، اما چون هنگام دستگیری موادی از خودش کشف نشده بود، آزاد شد و تمام بار این پرونده بر دوش این زن جوان افتاد تا درنهایت به اعدام او ختم شود.»
اعدام افسانه زندآبادی را منابع رسمی یا رسانههای داخل ایران تا لحظه تنظیم این خبر اعلام نکردهاند.
دادگاههای جمهوری اسلامی بهطور سیستماتیک عوامل مهم تخفیفدهنده مجازات را نادیده میگیرند و اغلب بدون توجه به این موضوع که چگونه خشونت مبتنیبر جنسیت و کنترل اجبارگرایانه، زنان آسیبپذیر را در مسیر بزهکاری اجباری گرفتار میکند، برای آنان حکم اعدام صادر میکنند.
سازمان حقوق بشر ایران در دیماه ۱۴۰۳ گزارشی با عنوان «زنان و مجازات اعدام در ایران؛ دریچهای به آسیبشناسی جنسیتی مجازات مرگ» منتشر کرد که به تجربیات زنان محکوم به اعدام در حال حاضر و نقش قوانین تبعیضآمیز و عوامل اجتماعی مؤثر در تداوم رنج آنان متمرکز بود.
جمهوری اسلامی ایران بالاترین شمار ثبتشده اعدام زنان در جهان را دارد. افسانه زندآبادی هفتمین زنی است که اعدامش در سال ۲۰۲۶ ثبت شده و سومین زنی که با اتهامهای مربوط به مواد مخدر به دار آویخته شده است. در سال ۲۰۲۵ دستکم ۴۸ زن در ایران اعدام شدند که بالاترین آمار ثبتشده اعدام زنان در بیش از دو دهه گذشته به شمار میرود.
اعدام زندانیانی که با اتهامات مربوط به «مواد مخدر» محکوم شدهاند، طی شش سال گذشته بهطور مستمر افزایش یافته است. براساس گزارش سالانه سازمان حقوق بشر ایران، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۷۹۵ نفر با این اتهام اعدام شدند که نسبتبه سال قبل، افزایشی ۵۸ درصدی را نشان میداد.