اعدام یک معترض خیزش ۱۴۰۱ به‌همراه چهار زندانی دیگر؛ سومین روز اعتصاب غذای زندانیان قزلحصار

بنابه اطلاع سازمان حقوق بشر ایران، صبح روز چهارشنبه ۲۴ تیرماه ۱۴۰۵، حکم اعدام دست‌کم پنج زندانی در زندان قزل‌حصار کرج اجرا شد. در میان اعدام‌شدگان، یک زن به نام پروین چاردولی نیز حضور داشت. هویت دو زندانی دیگر، عارف خوشکار و عباس نثاری احراز شده است. هر پنج زندانی با اتهام «قتل عمد» به قصاص نفس محکوم شده بودند و هویت دو زندانی دیگر تا لحظه تنظیم این گزارش احراز نشده است.

وبسایت روزنامه همشهری، طی گزارشی بدون ذکر نام اعدام شدگان، خبر اجرای حکم این پنج زندانی را تایید کرده است.

به گفته یک منبع مطلع، عارف خوشکار متهم بود که در جریان اعتراضات مهرماه ۱۴۰۱ در محله ابوذر تهران، یک نیروی بسیجی به نام سلمان امیراحمدی را با استفاده از سلاح ساچمه‌ای به قتل رسانده است. روزنامه همشهری با استفاده از ادبیات رایج نهادهای امنیتی، این معترض را «اغتشاشگر» خوانده و اعدام او را تایید کرده است. 

سازمان حقوق بشر ایران پیش‌تر استفاده از تفنگ‌های ساچمه‌ای و هدف قرار دادن سیستماتیک معترضان به دست نیروهای امنیتی و سرکوبگر جمهوری اسلامی را در اعتراضات سال ۱۴۰۱ اصفهان، خیزش «زن، زندگی، آزادی» و اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ مستند کرده است. این سازمان همواره تاکید کرده است که پرونده‌های مربوط به معترضان در محاکم قضایی جمهوری اسلامی با ابهامات حقوقی فراوانی روبه‌رو است. متهمان این پرونده‌ها تحت شکنجه‌های شدید برای اخذ اعترافات اجباری قرار می‌گیرند و از حق دادرسی عادلانه و دسترسی به وکیل انتخابی و مستقل محروم هستند. نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی با اعمال فشار بر خانواده‌های کشته‌شدگانِ نیروهای مسلح و سوق دادن پرونده به سمت «قصاص نفس»، تلاش می‌کنند تا از بار فشارهای بین‌المللی در خصوص اعدام‌های سیاسی بکاهند و همزمان فضای رعب و وحشت را در جامعه حفظ کنند. 

یک منبع مطلع درباره پرونده پروین چاردولی به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «پروین چاردولی از ۷ سال پیش به اتهام قتل فرزندِ همسرش در بازداشت به سر می‌برد. با وجود این‌که دادگاه می‌دانست او شخصاً مرتکب قتل نشده است، اما صرفاً به دلیل عدم معرفی قاتل اصلی، او را به قصاص محکوم کرد و درنهایت به دار آویخته شد.»

از سوی دیگر، گزارش‌هایی که به دست سازمان حقوق بشر ایران رسیده حاکی از آن است که دو زندانی مردِ دیگر که برای اجرای حکم اعدام منتقل شده بودند، رضایت اولیای دم را جلب کردند و از پای چوبه دار به بند خود بازگشتند. با این وجود، دست‌کم شش زندانی دیگر که با اتهامات مربوط به «مواد مخدر» به سلول‌های انفرادی منتقل شده‌اند، همچنان در خطر جدی و قریب‌الوقوع اجرای حکم قرار دارند.

همزمان با موج فزاینده اعدام‌ها، زندانیان زندان قزل‌حصار وارد سومین روز اعتصاب غذای خود شده‌اند. طی پیامی ویدئویی که به دست سازمان حقوق بشر ایران رسیده است، زندانیان محکوم به اعدامِ این زندان خطاب به مردم و مقامات می‌گویند: 

«به نام خداوند بخشنده و بخشایشگر.

امروز بیست و چهارم تیرماه هزار و چهارصد و پنج، سومین روز اعتصابات زندانیان محکوم به اعدام مواد مخدر زندان قزل‌حصار است.

زندانیانی که برای مایحتاج اولیه زندگی خود دست به چنین خطایی زده‌اند و از کرده خود پشیمان هستند. کجای دنیا برای اولین اشتباه، زندگی یک انسان را می‌گیرند؟

حال این مردم از شما مسئولین محترم یک درجه تخفیف مجازات را خواستارند. و از شما ریاست محترم مجلس شورای اسلامی، اعضای هیئت رئیسه آن و همچنین از اعضای کمیسیون قضایی مجلس خواستاریم لایحه اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر که هم‌اینک در کمیسیون قضایی مورد بررسی قرار دارد را در صحن علنی مجلس به تصویب برسانند تا بخش اعظمی از مشکلات اعدامی‌های مواد مخدر حل و فصل شود.

از شما مردم ایران که همواره صدای ما زندانیان بوده‌اید، خواهشمندیم که باز هم صدای ما ایرانیانِ زندانی باشید.

(همخوانی دسته‌جمعی زندانیان): نه به اعدام! نه به اعدام! نه به اعدام!»

ایران بالاترین میزان اعدام زنان در جهان را دارد، به‌طوری که دست‌کم ۴۸ زن در سال ۲۰۲۵ در ایران اعدام شدند که نسبت‌به سال گذشته میلادی ۵۵ درصد افزایش داشته است و بالاترین آمار ثبت‌شده تاکنون است.

قتل عمد در ایران درجه‌بندی ندارد. در نتیجه، هر نوع قتلی فارغ از شدت و ضعف و انگیزه متهم، می‌تواند منجربه صدور حکم اعدام شود. براساس قانون مجازات اسلامی، تمامی انواع قتل عمد تنها یک مجازات (قصاص نفس) دارند و مواردی چون «دفاع مشروع» یا «نزاع ناخواسته» تأثیر چندانی بر روند صدور حکم ندارد.

برپایه گزارش سالانه سازمان حقوق بشر ایران، در سال ۲۰۲۵ دست‌کم ۷۴۷ نفر با اتهام قتل در ایران اعدام شدند. در سال ۲۰۲۴، براساس قوانین قصاص دستکم ۴۱۹ حکم اعدام با اتهام قتل اجرا شد. این تعداد دست‌کم ۲۸۲، ۲۸۸ و ۱۸۳ نفر در سال‌های ۲۰۲۳، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۱ بوده است. سال ۲۰۲۵ بالاترین تعداد سالانه اعدام‌های قصاص از سال ۲۰۱۰ تاکنون را داشت.

تصویر زیر متعلق به عارف خوشکار است:

تصویر زیر متعلق به عباس نثاری است: