صالح نیکبخت: معلمان و فعالان کارگری زندانی به وکیل دسترسی ندارند

صالح نیکبخت، وکیل دادگستری و حقوق‌دان در ایران، که وکالت پرونده رضا شهابی، حسن سعیدی، ریحانه انصاری نژاد، آنیشا اسدالهی، کیوان مهتدی، اسکندر لطفی، مسعود نیکخواه و شعبان محمدی را برعهده دارد، درباره آخرین وضعیت موکلان خود به سازمان حقوق بشر ایران می‌گوید:

«به‌غیر از آقای اسکندر لطفی که در سال‌های گذشته، در پرونده دیگری، وکالت او را بر عهده داشته‌ام که منجر به تبرئه ایشان هم شد، در دو ماه اخیر، موفق به ملاقات با هیچ‌یک از معلمان و فعالان کارگری که در بازداشت هستند، نشده‌ام».

بر پایه اعلام این وکیل دادگستری، به دلیل جلوگیری نهادهای امنیتی از ملاقات با خانواده‌ها و همچنین عدم دسترسی فعالان کارگری و معلمان بازداشتی در تهران و کردستان به تماس تلفنی، مشخص نیست دقیقا چند تن از موکلان او در بازداشت‌گاه‌های مختلف در اعتصاب غذا هستند و تا چه میزان به رسیدگی پزشکی دسترسی دارند.

او در همین ارتباط می‌گوید: «تا جایی که اطلاع دارم، از بین موکلانم، رضا شهابی و حسن سعیدی هفته‌هاست که در اعتصاب غذا هستند. همچنین اسکندر لطفی ۱۳ روز در اعتصاب غذا بوده است. من به عنوان وکیل پرونده، اعلام می‌کنم، جان حسن سعیدی و رضا شهابی به دلیل اعتصاب غذا در خطر قرار گرفته است».

نیکبخت درباره احتمال عدم دسترسی رضا شهابی و حسن سعیدی به خدمات پزشکی و داروهای مورد نیاز در بازداشت‌گاه می‌گوید:

«با توجه به شناختی که از فضای زندان دارم، وضعیت به گونه‌ای است که اگر حتی پزشک هم به اعتصاب غذا کنندگان سرکشی کند و برای آنها دارویی تجویز کند، داروخانه زندان، داروهای کمی در اختیار دارد. با توجه به اینکه در حال حاضر حتی شهروندان عادی هم دسترسی کافی به داروهای مورد نیاز خود به ویژه داروهای کمیاب و خاص ندارند و در مضیقه هستند، احتمالا وضعیت زندان بدتر است و آنها ممکن است از دسترسی به داروهای مورد نیاز خود محروم باشند».

در اردیبهشت ماه سال‌جاری و در آستانه هفته معلم در ایران، شماری از فعالین صنفی معلمان و فعالان کارگری به بهانه واهیِ «ملاقات دوستانه با دو سندیکالیست فرانسوی» در شهرهای مختلف ایران از جمله در تهران، اسلامشهر، سنندج، مریوان، بیجار و سقز، توسط نهادهای امنیتی بازداشت شدند.

تنها چند روز پس از بازداشت این معلمان و فعالان کارگری، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، پیش از اتمام مراحل بازپرسی و پیش از برگزاری دادگاه، با پخش یک فیلم، بازداشت این کنشگران را مرتبط با «سرویس‌های جاسوسی خارجی» دانست و تلاش کرد با پخش تصاویر دوربین‌های مدار بسته از یک دورهمی در فضاهای عمومی، رضا شهابی، کیوان مهتدی، آنیشا اسدالهی، اسکندر لطفی، مسعود نیک‌خواه، شعبان محمدی و رسول بداقی را به ارتباط با «سرویس‌های بیگانه» متهم کند.

طبق آخرین خبرها درباره این بازداشت شدگان، اسکندر لطفی، از اعضای هیات مدیره انجمن صنفی معلمان مریوان، که از ۱۱ اردیبهشت ماه، در سلول‌های انفرادیِ بازداشتگاه اطلاعات سپاه، معروف به بند دو-الف زندان اوین به‌سر می‌برد، روز سه‌شنبه ۱۴ تیرماه به قرنطینه زندان اوین منتقل شده است. طبق پیگیری‌هایی که توسط خانواده این معلم زندانی انجام شده، مراجع قضایی اعلام کرده‌اند، دوران بازجویی اسکندر لطفی به پایان رسیده و او قرار است به زودی به بند عمومی زندان اوین منتقل شود.

معلمان و فعالان کارگری بازداشتی و اتهامات انتسابیِ احتمالی

صالح نیکبخت در پاسخ به این پرسش که چه اتهاماتی علیه موکلان او مطرح شده، به سازمان حقوق بشر ایران می‌گوید:

 «تاکنون هیچ‌یک از موکلانم به صورت رسمی تفهیم اتهام نشده‌اند. فقط در پیگیری خانواده اسکندر لطفی، مأموران اطلاعات سپاه به‌صورت شفاهی به آنها اعلام کرده‌اند که این معلم بازداشتی، متهم به "تبلیغ علیه نظام" است».

این وکیل دادگستری که در سال‌های گذشته هم وکالت پرونده شمار زیادی از فعالان کارگری و مدافعان حقوق بشر را برعهده داشته، درباره اتهامات احتمالی که علیه موکلانش ممکن است مطرح شود، می‌گوید:

«در چنین مواردی معمولا یک اتهام کلی مانند "اقدام علیه امنیت کشور" ممکن است به فعالان کارگری و معلمان منتسب شود. طبق تجربیات من، در چنین مواردی، طبق ماده ۶۱۰ قانون مجازات اسلامی هرگاه دو یا چند نفر، به اجتماع و تبانی بر علیه امنیت داخلی و خارجی کشور متهم شوند، به دو تا پنج سال زندان محکوم خواهند شد، که در برخی از موارد و زمانی که هیچ مدرکی دال بر اثبات این اتهام وجود نداشته باشد و دفاع مناسبی هم از آنها در دادگاه انجام شود، ممکن است حکم دو سال حبس یا کمتر برای آنها صادر شود».

به‌گفته نیکبخت، رضا شهابی و حسن سعیدی و ریحانه انصاری نژاد و همچنین اسکندر لطفی، مسعود نیک‌خواه شعبان محمدی از لحظه بازداشت تاکنون در سلول انفرادی به‌سر برده‌اند. به باور این وکیل دادگستری، سایر بازداشت شدگان هم ممکن است در حبس انفرادی یا در اتاق‌های دو-سه نفره نگه‌داری شده باشند.

بلاتکلیفی و تمدید قرار بازداشتِ این فعالان کارگری و معلمان در دو ماه گذشته در حالی است که مسعود ستایشی، سخنگوی قوه قضائیه ایران، روز چهارشنبه، ۱۵ تیرماه، از تفهیم اتهامِ دو شهروند فرانسوی بازداشتی در ایران خبر داد و اتهام انتسابی علیه این دو زندانی را «اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت ملی کشور» دانست.

سیسیل کوهلر، عضو و از مسئولان روابط بین المللی فدراسیون ملی آموزش و فرهنگ نیروی کار فرانسه (FNEC FP-FO) و ژاک پاریس، دبیر کل سابق همین سندیکا در بخش آموزش (SNFOLC)، که به قصد گردشگری به ایران رفته بودند، در اردیبهشت‌ماه امسال توسط مأموران وزارت اطلاعات در تهران بازداشت شدند.

هم‌زمان با بازداشت این دو سندیکالیست فرانسوی، رضا شهابی، حسن سعیدی، آنیشا اسداللهی، رسول بداقی، شعبان محمدی، اسکندر لطفی، مسعود نیکخواه، جعفر ابراهیمی، محمد حبیبی، ریحانه انصاری، کیوان مهتدی در چندین شهر در سراسر کشور بازداشت شدند.

صالح نیکبخت، بر این باور است، با وجود اینکه این معلمان و فعالان کارگری، با اتهام «قیام مسلحانه» یا اتهاماتی که مشمول «بغی» و موارد مشابه شود، مواجه نیستند، اما مشخص نیست چرا در یک روال غیر قانونی، بدون دسترسی به وکیل و بدون ملاقات منظم با خانواده و دسترسی به تلفن، همچنان در بازداشت به سر می‌برند.