پیشگفتار گزارش سالانه اعدام سازمان حقوق بشر ایران ۲۰۲۳

از سال ۲۰۱۸ تاکنون، پنج مدافع برجسته حقوق بشر برای گزارش‌های سالانه اعدام در ایران پیشگفتار نوشته‌اند. از آن‌جا که اهمیت این نوشته‌ها با وجود گذر سال‌ها کماکان به قوت خود باقی‌ست، امسال با یاد و خاطره روبرت بدینتر، وزیر دادگستری فرانسه که تلاش‌هایش باعث لغو مجازات اعدام در فرانسه در سال ۱۹۸۱ شد و روز نهم فوریه سال ۲۰۲۴ از میان ما رفت، بخش‌هایی از سخنان او و چهار کنشگر دیگر را اینجا بازنشر می‌کنیم.

۲۰۱۸، شیرین عبادی (وکیل و برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۰۳):

بسیاری از افرادی که در ایران در معرض این مجازات قرار می‌گیرند را گروه‌های اتنیکی تشکیل می‌دهند، ولی خوشبختانه حقوقدان‌ها، مدافعان حقوق بشر و سازمان‌های جامعه مدنی توجه فزاینده‌ای به این مجازات معطوف کرده‌اند و چندین سازمان نیز از طریق انتشار گزارش‌هایی با هدف جلب توجه جهانیان به این معضل، با آن مبارزه می‌کنند. آنچه پیش روی شماست، یکی از معتبرترین گزارش‌ها در این زمینه است و بررسی آن، جنبه‌های مختلف این مجازات را روشن می‌سازد.[1]

۲۰۱۹، روبرت بدینتر (وزیر دادگستری فقید فرانسه و رئیس افتخاری ECPM):

ایران و مردمش که میراث‌دار تاریخی بلند و درخشان‌اند، لیاقتی بس بهتر از این رکورد خونین اعدام را دارند. آن روز محتوم و نزدیک که مجازات اعدام از ایران رخت بربندد، روز پیروزی زندگی بر مرگ و افتخاری برای تمام کنشگران لغو اعدام، به‌ویژه در ایران خواهد بود.[2]

۲۰۲۰، نرگس محمدی (مدافع حقوق بشر و برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۳):

در زندگی‌ام، یکی از جدی‌ترین مبارزاتم، لغو مجازات اعدام در ایران بوده است. پایان دادن به حیات یک انسان با هر توجیهی غیر قابل قبول است.

من با مجازات افراد مجرم مخالف نیستم، گو اینكه تا ریشه‌ این جرایم برطرف نشود، فرد مجرم، مجازات می‌شود، اما جرم تداوم می‌یابد و این نتیجه مطلوب و قابل قبولی برای جامعه بشری نیست.

دیدن كودكان برجای‌مانده از پدر یا مادر اعدامی، برایم سخت و دشوار است. آن كودكان نه تنها پدر یا مادر خود را از دست می‌دهند، بلكه همواره در شرم اجتماعی، حتی نمی‌توانند نامی از پدر یا مادر خود به زبان آورند. آن‌ها همه چیزشان را از دست می‌دهند و باید دید كه آنان به چه سرنوشت هولناک‌تری مبتلا خواهند شد؟ [3]

۲۰۲۱، محمد رسول‌اف (فیلمساز برجسته ایرانی و کنشگر ضد اعدام):

شبکه‌ای از کارمندان دستگاه‌های ذی‌ربط، نیروهای نظامی، ضابطان قضایی، دادیارها، قاضی‌ها و بسیاری از افراد دیگر که در گردش کار مجازات اعدام به‌شکل مستقیم یا غیر مستقیم دست دارند، هنوز آگاهی یا توجه لازم و کافی به اهمیت نقش خود در این سیستم ندارند و آن را ناچیز و غیرمؤثر می‌دانند. آن‌ها نیازمند یادگیری پذیرفتن مسئولیت شخصی خود در این زنجیره‌اند. ضروری است این گروه در معرض آموزش‌های مستقیم و غیرمستقیم فعالان لغو مجازات اعدام قرار گیرند تا شاید به این وسیله شجاعت لازم برای سرپیچی‌های مدنی آشکار یا پنهان فراهم شود.[4]

۲۰۲۲، آتنا دائمی (مدافع حقوق بشر و زندانی سیاسی سابق):

تلاش‌ها برای لغو کامل مجازات اعدام ادامه دارد و خوشبختانه بخش وسیعی از جامعه به غیرانسانی‌بودن و عدم بازدارندگی این مجازات پی برده‌اند. تلاش‌های حکومت برای شرعی و قانونی جلوه‌دادن مجازات اعدام ناکام بوده و جامعه خواهان لغو کامل این مجازات است.

برای ما فعالان حق حیات نیز این مبارزه تا لغو کامل مجازات اعدام و قصاص ادامه خواهد داشت.[5]

پانوشت‌ها:

[1] گزارش سالانه اعدام در ایران ۲۰۱۸، ص ۵:

https://www.ecpm.org/app/uploads/2022/08/Rapport-iran-2018-gb_DEF_BD.pdf

[2] گزارش سالانه اعدام در ایران ۲۰۱۹، ص ۵:

https://www.ecpm.org/app/uploads/2022/08/Rapport-iran-2019-gb-070420-WEB.pdf

[3] گزارش سالانه اعدام در ایران ۲۰۲۰، ص ۷:

https://www.ecpm.org/app/uploads/2022/10/Rapport-iran-2021-gb-290321-HD.pdf

[4] گزارش سالانه اعدام در ایران ۲۰۲۱، ص ۷:

https://www.ecpm.org/app/uploads/2022/08/Rapport-iran-2022-gb-260422-MD3.pdf

[5] گزارش سالانه اعدام در ایران ۲۰۲۲، ص ۷:

https://www.ecpm.org/app/uploads/2023/04/Rapport-iran-2023-gb-280623-bdcouv.pdf