اعدام شهروندان خارجی در سال ۲۰۲۴

افغان‌ها بزرگ‌ترین گروه از اتباع غیرایرانی در میان افراد اعدام‌شده و محکومان به اعدام در زندان‌های ایران محسوب می‌شوند. در سال ۲۰۲۱، هیچ موردی از اعدام اتباع افغان تا ماه سپتامبر ثبت نشده بود، اما طی ۳۵ روز، پنج مرد افغان اعدام شدند. در تاریخ ۱۰ اکتبر ۲۰۲۱، سازمان حقوق بشر ایران ابراز نگرانی کرد که تسلط طالبان در ماه اوت همان سال، زمینه را برای اعدام شهروندان افغان در ایران تسهیل کرده است.[1]

این روند در سال‌های بعد شدت گرفت:

۲۰۲۲: ۱۶ شهروند افغان اعدام شدند (بیش از ۳ برابر ۲۰۲۱)، از جمله یک کودک‌-مجرم و یک زن.

۲۰۲۳: تعداد اعدام‌ها به ۲۵ نفر افزایش یافت.

۲۰۲۴: تعداد اعدام‌شدگان افغان به ۸۰ نفر رسید که بیش از سه برابر سال قبل است.

هیچ اطلاعات عمومی درباره تعداد اتباع افغان محکوم به اعدام در زندان‌های ایران در دسترس نیست، اما تخمین زده می‌شود که تعداد آن‌ها بالا باشد، به‌ویژه در زندان‌های شرق ایران. اعدام اتباع افغان معمولاً ازسوی مقامات اعلام نمی‌شود و این افراد اغلب شبکه حمایتی خانوادگی یا وکیلی ندارند که بتواند درباره وضعیت آن‌ها اطلاع‌رسانی کند. از این رو، تعداد واقعی اعدام‌شدگان افغان احتمالاً بالاتر از ارقام ثبت‌شده است.

علاوه بر ۸۰ تبعه افغان، دو شهروند عراقی نیز در سال ۲۰۲۴ در ایران اعدام شدند.

آمار و ارقام مربوط به اعدام اتباع افغان در سال ۲۰۲۴

• دست‌کم ۸۰ مرد افغان اعدام شدند.
• تنها ۶ مورد (٪۷.۵) از این اعدام‌ها به‌طور رسمی اعلام شد.
• ۳۹ نفر به اتهام جرایم مرتبط با مواد مخدر اعدام شدند.
• ۳۱ نفر به اتهام قتل (قصاص) اعدام شدند.
• ۹ نفر به اتهام تجاوز جنسی اعدام شدند.
• یک نفر به اتهام محاربه اعدام شد، در حالی که از ناتوانی‌های روانی و ذهنی رنج می‌برد.
• یک تبعه افغان در ملأعام به دار آویخته شد.
• ۲۴ نفر از اعدام‌شدگان شناسایی نشدند و ۵ نفر فقط با نام کوچک شناخته شدند.
• اعدام‌ها در ۱۵ استان مختلف انجام شد، ۳۰ مورد از آن‌ها در زندان‌های البرز/تهران صورت گرفت.

شهروندان افغان اعدام‌شده در سال ۲۰۲۴

اشرف اکرم‌الله

اشرف اکرم‌الله در جلال‌آباد متولد شد و در سن ۱۱ سالگی همراه با خانواده‌اش به ایران مهاجرت کرد. در سال ۲۰۱۰، پدر او در زندان مرکزی اصفهان اعدام شد. اشرف به هم‌سلولی‌هایش گفته بود که پدرش در یک میوه‌فروشی کار می‌کرد، اما صاحب مغازه بدون اطلاع او مواد مخدر می‌فروخت. پس از کشف ۹۰۰ گرم شیشه، پدر اشرف بازداشت و سپس اعدام شد.

سال‌ها بعد، اشرف شاهد درگیری خیابانی شد و سعی کرد که میانجی‌گری کند و مانع ادامه درگیری شود. اما وقتی شخصی با چاقو به دیگری حمله کرد، برخلاف سایرین، اشرف از صحنه فرار نکرد و تا رسیدن پلیس در محل ماند. در نهایت، او بازداشت و به اعدام محکوم شد.

او در ۱۸ فوریه ۲۰۲۴ (۲۹ بهمن ۱۴۰۳) در همان زندانی که پدرش اعدام شده بود، به دار آویخته شد.[2]

نظام‌الدین نورالحق

نظام‌الدین نورالحق، ۲۷ ساله و از اهالی مزارشریف بود که همراه با مادر و خواهر کوچکش در شیراز زندگی می‌کرد. او به اتهام قتل در جریان یک درگیری در بازار میوه و تره‌بار بازداشت شد.

براساس اطلاعات منابع مطلع سازمان حقوق بشر ایران، نظام‌الدین قصد داشت درگیری را متوقف کند، اما به دلیل افغان بودن، او را مقصر اصلی معرفی کردند.

یک سال پس از بازداشت، او در تاریخ ۲۵ نوامبر ۲۰۲۴  (۵ آذر ۱۴۰۳) در زندان مرکزی شیراز اعدام شد.[3]

اسماعیل بارکزائی

اسماعیل بارکزائی، ۳۳ ساله و از اهالی شهر فراه افغانستان بود که همراه با خواهر و برادرش در میبد زندگی می‌کرد. او در ۱۸ سالگی به اتهام قتل در یک نزاع خیابانی بازداشت شد و پس از ۱۵ سال زندان، در ۲۸ نوامبر ۲۰۲۴ (۸ آذرماه ۱۴۰۳) در زندان مرکزی یزد اعدام شد.[4]

[1] https://iranhr.net/fa/articles/4917/

[2] https://iranhr.net/fa/articles/6577/

[3] https://iranhr.net/fa/articles/7144/

[4] https://iranhr.net/fa/articles/7165/