اعترافات اجباری تلویزیونی در سال ۲۰۲۴

جمهوری اسلامی از بدو برپایی در سال ۱۳۵۷ از «اعترافات تلویزیونی» به‌عنوان ابزاری تبلیغاتی با هدف ایجاد ترس و توجیه احکام سنگین برای فعالان سیاسی و مخالفان خود استفاده کرده است. این‌گونه اعترافات پس‌از شکنجه جسمی و/یا روانی، نگهداری در سلول انفرادی به‌مدت طولانی، تهدیدها یا وعده‌هایی مبنی‌بر تخفیف در مجازات و تهدیدهایی علیه اعضای خانواده اخذ می‌شوند. این اعترافات اغلب پس از دستگیری، درپی اعتراض عمومی به یک حکم، یا بلافاصله قبل یا بعد از اعدام به‌عنوان ابزاری برای کاهش واکنش‌ها پخش می‌شوند. پخش اعترافات اجباری قبل از محاکمه، نقض آشکار حق متهمان برای محاکمه عادلانه و بی‌گناه فرض‌شدن (اصل برائت) تا زمان اثبات جرم است.

از میان زندانیان سیاسی اعدام‌شده در سال ۲۰۲۴، اعترافات تحت شکنجه جمشید شارمهد، زندانی دوتابعیتی، و زندانیان سیاسی کرد، محسن مظلوم، پژمان فاتحی، وفا آذربار، و محمد (هژیر) فرامرزی پیش از آغاز روند قضایی از رسانه‌های دولتی پخش شد.

در جریان محاکمه، اعترافات اجباری نه‌تنها به‌عنوان مدرک جرم مورد استفاده قرار می‌گیرد، بلکه متهمان تحت تهدید و اجبار مجبور می‌شوند این روایت‌های دروغین را در دادگاه تکرار کنند. پس از صدور حکم محکومیت، اعترافات اجباری دوباره به‌عنوان ابزاری تبلیغاتی برای توجیه صدور احکام اعدام به کار گرفته می‌شود. اعترافات اجباری حتی پس از اعدام نیز منتشر می‌شوند تا مجازات غیرانسانی اعدام را توجیه کنند. این رویه در مورد معترض اعدام‌شده، رضا رسایی، نیز اجرا شد.

در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۳ (۲۹ دی‌ماه ۱۴۰۱)‌، پارلمان اروپا با تصویب قطعنامه‌ای، «سیاست جمهوری اسلامی در زمینه اخذ اعترافات اجباری با استفاده از شکنجه، ارعاب، تهدید اعضای خانواده یا سایر اشکال اجبار، و استفاده از این اعترافات اجباری برای محکوم‌کردن و صدور حکم برای معترضان» را به‌شدت محکوم کرد.[1]

تصاویر برگرفته از اعترافات اجباری تلویزیونی برخی از اعدام‌شدگان در سال ۲۰۲۴- ردیف بالا از چپ به راست: جمشید شارمهد و رضا رسایی؛ ردیف میانه از چپ به راست: محمد فرامرزی و وفا آذربار؛ ردیف پایین از چپ به راست: محسن مظلوم و پژمان فاتحی.

پانوشت‌ها:

[1]  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2023-0016_EN.html