اعدام شمس‌الدین افشاری و فرج یحیایی در زنجان

بنابه اطلاع سازمان حقوق بشر ایران، صبح روز یک‌شنبه ۴ مرداد ماه، حکم اعدام دو مرد در زندان مرکزی زنجان به اجرا درآمد. هویت این دو زندانی که یکی با اتهام «قتل عمد» و دیگری با اتهام «تجاوز به عنف» به قصاص نفس محکوم شده بودند اجرا شد. هویت این دو زندانی، شمس‌الدین افشاری، ۵۱ ساله و فرج یحیایی، ۲۸ ساله احراز شده است.

یک منبع مطلع درباره پرونده این دو زندانی به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «شمس‌الدین افشاری اهل زنجان و پدر چهار فرزند بود. او با وانت نیسان خود با جمع‌آوری و فروش وسایل دست‌‌دوم امرار معاش می‌کرد. شمس‌الدین در ۲۳ مهر‌ماه ۱۴۰۳ در شهرستان ابهر، در پی تلاش فردی برای سرقت از داخل ماشینش با او درگیر شد. در جریان این نزاع، شمس‌الدین با یک شیء نوک‌تیز ضربه‌ای به سر آن فرد وارد کرد که باعث مرگ او شد. خانواده مقتول برای رضایت مبلغ ۱۰ میلیارد تومان درخواست کرده بودند، اما شمس‌الدین که مستاجر و تنها دارایی‌اش همان ماشین بود، نتوانست دیه را تامین کند. در نهایت او را قصاص کردند.»

این منبع در ادامه افزود: «فرج یحیایی اهل خرم‌دره بود و در یک میوه‌فروشی در خیابان اصغریه زنجان کار می‌کرد. او از دو سال پیش به اتهام تجاوز به عنف بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.»

تا لحظه تنظیم این خبر، رسانه‌های داخل ایران و منابع رسمی اجرای این دو حکم را اعلام نکرده‌اند.

قتل عمد در ایران درجه‌بندی ندارد. در نتیجه، هر نوع قتلی فارغ از شدت و ضعف و انگیزه متهم، می‌تواند منجربه صدور حکم اعدام شود. براساس قانون مجازات اسلامی، تمامی انواع قتل عمد تنها یک مجازات (قصاص نفس) دارند و مواردی چون «دفاع مشروع» یا «نزاع ناخواسته» تأثیر چندانی بر روند صدور حکم ندارد.

برپایه گزارش سالانه سازمان حقوق بشر ایران، در سال ۲۰۲۵ دست‌کم ۷۴۷ نفر با اتهام قتل در ایران اعدام شدند. در سال ۲۰۲۴، براساس قوانین قصاص دستکم ۴۱۹ حکم اعدام با اتهام قتل اجرا شد. این تعداد دست‌کم ۲۸۲، ۲۸۸ و ۱۸۳ نفر در سال‌های ۲۰۲۳، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۱ بوده است. سال ۲۰۲۵ بالاترین تعداد سالانه اعدام‌های قصاص از سال ۲۰۱۰ تاکنون را داشت.