رضا خندان مهابادی

سن: ۶۶ سال (متولد ۱۵ مهر ۱۳۳۹)

حوزه فعالیت: نویسنده، پژوهشگر، فعال آزادی بیان و مبارزه با سانسور

وضعیت: آزاد

وضعیت حقوقی: —

حقوق نقض‌شده: بازداشت خودسرانه، فقدان دادرسی عادلانه، محرومیت از دسترسی به وکیل منتخب، محرومیت از رسیدگی درمانی، نقض آزادی بیان و تشکل‌یابی

رضا خندان‌مهابادی نویسنده، منتقد ادبی، پژوهشگر فرهنگ عامه و عضو کانون نویسندگان ایران است.

همزمان با افزایش فشارهای نهادهای امنیتی و قضایی بر اعضای کانون نویسندگان ، مأموران اطلاعات در اردیبهشت ۱۳۹۴، به منزل شخصی او یورش بردند و وسایل شخصی او را ضبط کردند. از آن پس، او  بارها احضار و بازجویی شد و آثار و نوشته‌هایش توقیف شدند.

در مرداد سال ۱۳۹۷ و در جریان یک جلسه بازپرسی، اتهام « تبلیغ علیه نظام» به او تفهیم شد. پس از درخواست وزارت اطلاعات برای تشدید اتهامات، در آبان ماه و در جلسه بازپرسی جدید، « اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی» و «تشویق بانوان به فساد و فحشا» نیز به اتهامات او اضافه شد. 

او در تاریخ ۲ بهمن ۱۳۹۷، به همراه بکتاش آبتین و کیوان باژن، در شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی مقیسه حاضر شد. اما به دلیل آنکه دادگاه، وکیل منتخب او را نپذیرفت، رضا خندان از ارائه دفاع خودداری کرد. قاضی مقیسه در واکنش، وثیقه را به صورت غیرقانونی تا ده برابر افزایش داد و رضا خندان تا زمان تأمین وثیقه بازداشت شد. 

در ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۸، با تشکیل دادگاه دوم و موافقت قاضی با وکیل منتخب، رضا خندان مهابادی به اتهام‌ «اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام» به ۶ زندان محکوم شد.

 با تأیید این حکم، در دادگاه تجدیدنظر، این نویسنده و پژوهشگر در ۵ مهر ۱۳۹۹، برای اجرای حکم به زندان اوین منتقل شد. چند ماه بعد، با وجود ابتلا به فشار خون بالا، آرتروز گردن و مشکلات ریوی، مسئولان زندان به دلیل مخالفت رضا خندان مهابادی با پوشیدن لباس زندان، از اعزام او به بیمارستان جلوگیری کردند. 

 او به همراه بکتاش آبتین و کیوان باژن، در تاریخ ۲۱ شهریور ۱۴۰۰، برنده جایزه آزادی نگارش انجمن قلم آمریکا شد. 

با شیوع ویروس کرونا در زندان‌های ایران و ابتلای تعداد زیادی از زندانیان به این ویروس، رضا خندان مهابادی نیز، در آذر ماه ۱۴۰۰، به بیماری کووید-۱۹، مبتلا و پس از وخامت وضعیت جسمانی‌اش، به بیمارستان طالقانی منتقل شد. او هرچند پس از چند روز، به مرخصی درمانی اعزام شد، اما پیش از بهبودی کامل، به اجبار به زندان بازگردانده شد. 

رضا خندان مهابادی در ۲۱ مهر ۱۴۰۱، هم‌زمان با خیزش «زن، زندگی، آزادی»، بدون اطلاع قبلی و فرصت جمع‌آوری وسایل، از زندان اوین، به زندان رجایی‌شهر منتقل شد. 

او نهایتاً در ۲۶ بهمن ۱۴۰۱، پس از قرارگرفتن در لیست عفو عمومی از زندان رجایی شهر کرج آزاد شد. 

۲ تیر ۱۴۰۴، مهرانگیز ایمن‌پور، نقاش، همسر سابق رضا خندان مهابادی و مادر دو فرزند او، آرش و بهار، در جریان حمله اسرائیل به زندان اوین جان باخت. کانون نویسندگان ایران با انتشار پیام تسلیت، این خبر را تأیید کرد.

۱۴ آذر ۱۴۰۴، رضا خندان مهابادی در جریان مراسم سالگرد قتل محمد مختاری و محمدجعفر پوینده، از اعضای کانون نویسندگان ایران، در گورستان امامزاده طاهر کرج هدف حمله نیروهای امنیتی قرار گرفت. مأموران پس از ضبط تلفن همراه سارا زارعی و برخورد خشونت‌آمیز با او، به خندان مهابادی و شماری دیگر از اعضای کانون حمله کردند و با تهدید و ضرب‌وشتم، مانع برگزاری مراسم شدند.