گلرخ ابراهیمی ایرایی

سن: ۴۶ سال
حوزه فعالیت: فعال  مدنی 
وضعیت: زندانی در اوین
وضعیت حقوقی: ۵ سال زندان
حقوق نقض‌شده: بازداشت خودسرانه، فقدان دادرسی عادلانه و روند قانونی، شکنجه و بدرفتاری، محرومیت از حق دسترسی به وکیل، حبس انفرادی طولانی‌مدت، تبعید به زندان دیگر، محرومیت از ملاقات خانواده

گلرخ ابراهیمی‌ ایرایی فعال مدنی و نویسنده‌ای است که فعالیت‌های گسترده‌ای در مخالفت با مجازات اعدام حتی از داخل زندان انجام داده است. در سال ۱۳۹۳ به‌دلیل نوشتن رمانی با موضوع سنگسار یک زن، بازداشت و با اتهام «تبلیغ علیه نظام و توهین به مقدسات» به شش سال زندان محکوم شد. با تأیید این حکم در تاریخ یکم دی ۱۳۹۴،  او سوم آبان ۱۳۹۵ برای اجرای حکم بازداشت شد. پس از گذراندن ۳ سال حبس، در فروردین ۱۳۹۸ با پایان دوران محکومیت آزاد شد.

ایرایی شش ماه پس از آزادی، به‌دلیل پرونده‌ جدیدی که در زمان حبس برای او گشوده شده بود، دوباره بازداشت شد.

شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، این بار او را به اتهام «توهین به بنیان‌گذار جمهوری اسلامی» و «تبلیغ علیه نظام» به سه سال و هفت ماه حبس محکوم کرده بود. خواندن سرود در اعتراض به اعدام زانیار و لقمان مرادی (دو پسرعمو که ۱۷ شهریور ۱۳۹۷ به اتهام ترور فرزند امام جمعه مریوان اعدام شدند)، «توهین به بنیان‌گذار و رهبر جمهوری اسلامی» و نامه‌هایی که از زندان به سازمان‌های حقوق بشری ارسال کرده بود، مصادیق «تبلیغ علیه نظام» قلمداد شده بودند. 

او که پس از بازداشت به زندان قرچک ورامین منتقل شده بود، آذرماه ۱۳۹۹ با شوکر برقی مورد ضرب‌وجرح قرار گرفت و به‌اجبار به بند ۲-الف سپاه پاسداران در زندان اوین منتقل و پس از ۴۳ روز بازجویی، در تاریخ ۵ بهمن ۱۳۹۹ به زندان قرچک بازگردانده شد، اما چند ساعت بعد به زندان مرکزی آمل تبعید شد.  

شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران در فروردین ۱۴۰۰ ایرایی را برای پرونده‌ای جدید که در زندان قرچک علیه او گشوده شده بود، به‌صورت غیابی محاکمه و به اتهام «تبلیغ علیه نظام» به یک سال زندان، دو سال محرومیت از عضویت در گروه‌های سیاسی و ممنوعیت خروج از کشور محکوم کرد. پس از تجمیع احکام و آزادی از زندان مرکزی آمل در  ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۱، پنج ماه بعد در ۴ مهر همان سال، در جریان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» به‌صورت خشونت‌آمیزی بازداشت شد. 

فروردین ۱۴۰۲، ایمان افشاری، قاضی شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، گلرخ ابراهیمی ایرایی را به اتهام «اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» به ۷ سال حبس، دو سال ممنوعیت خروج از کشور، ممنوعیت حضور در تهران، ممنوعیت عضویت در احزاب و گروه‌ها و ضبط گوشی تلفن همراه محکوم کرد. این حکم در مرحله تجدیدنظر به پنج سال حبس همراه با مجازات‌های تکمیلی تغییر  یافت.

این فعال مدنی در دوران حبس بارها از ملاقات محروم شده و مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته است؛ چندین‌بار با ضرب‌وشتم به زندان‌های مختلف تبعید شده و بارها به نشانه اعتراض به صدور و اجرای احکام اعدام، اعتصاب غذا کرده است.

پس از حمله اسرائیل به زندان اوین، در تیرماه ۱۴۰۴ گلرخ ابراهیمی ایرایی همراه سایر زندانیان زن تحت محدودیت‌های شدید امنیتی به زندان قرچک ورامین منتقل و ۱۷ مهر به زندان اوین بازگردانده شد. 

انجمن قلم آمریکا در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ اعلام کرد که جایزه «آزادی نوشتن سال ۲۰۲۶» این نهاد را به گلرخ ابراهیمی ایرایی و علی اسداللهی، شاعر و فعال مدنی، اعطا می‌کند.