کریم اسماعیل‌زاده

سن: ۴۷ سال

حوزه فعالیت: محیط زیست و حقوق فرهنگی آذربایجانی‌ها

وضعیت: آزاد

وضعیت حقوقی: —

حقوق نقض‌شده: بازداشت خودسرانه، محرومیت از دسترسی به وکیل، فقدان دادرسی عادلانه و روند قانونی، شکنجه و آزار، حبس طولانی‌مدت در سلول انفرادی، محرومیت از رسیدگی درمانی، محرومیت از تماس و ملاقات با خانواده، نقض آزادی بیان و محدودیت فعالیت‌های محیط‌زیستی

کریم اسماعیل‌زاده، فعال محیط‌زیست، بوکسور و قهرمان پاورلیفتینگ، از ورزشکاران شناخته‌شده تبریز است که در رابطه با محیط‌زیست آذربایجان، به‌ویژه وضعیت دریاچه ارومیه و آلودگی رود ارس، اطلاع‌رسانی گسترده‌ای کرده است. 

اسماعیل‌زاده نخستین‌بار ۲۵ مرداد ۱۴۰۲ هنگام ورود به ورزشگاه یادگار امام (سهند) تبریز برای تماشای بازی فوتبال بین تیم‌های تراکتور تبریز و پرسپولیس تهران، پس‌از ضرب‌وشتم شدید، به‌دست نیروهای امنیتی بازداشت و یک روز بعد، در شعبه ۱۰ دادیاری دادسرای عمومی و انقلاب تبریز اتهام «تحریک و دعوت مردم به اعمال خشونت‌آمیز در فضای مجازی» به او تفهیم شد. دلیل این اتهام، فعالیت‌های اسماعیل‌زاده در رسانه‌های اجتماعی بود که در روزهای پیش از این مسابقه با انتشار ویدیوهایی، از هواداران تیم تراکتور خواسته بود تا با سردادن شعار و برافراشتن پارچه‌نوشته‌‌ها در جریان بازی، به وضعیت بحرانی دریاچه ارومیه اعتراض کنند.

این فعال محیط زیست ۲۸ مرداد ۱۴۰۲ با تودیع وثیقه به‌‌طور موقت تا پایان مراحل دادرسی آزاد شد. شعبه اول دادگاه انقلاب تبریز در دی‌ماه  همان سال،‌ او را به ۶ ماه حبس تعزیری محکوم و شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی، این رأی را در اسفندماه عیناً تأیید کرد. 

اسماعیل‌زاده ۲۹ فروردین ۱۴۰۳ بازداشت و برای تحمل حبس به زندان مرکزی تبریز منتقل شد. او در دو ماه اول حبس با وجود بیماری و زخم معده شدید، از دریافت خدمات درمانی و همچنین تماس یا ملاقات با خانواده و محروم بود و در نهایت شهریور ۱۴۰۳ با قرار وثیقه آزاد شد.

این فعال محیط زیست بار دیگر در ۲۰ اسفند ۱۴۰۳ بازداشت و به‌مدت ۴۹ روز در سلول انفرادی حبس  و تحت بازجویی بود و شکنجه شد. وکیلش،‌ سینا یوسفی، بعدتر از وضعیت جسمی بسیار وخیم او به‌دلیل شکنجه‌های شدید جسمی و روانی در سلول انفرادی اداره اطلاعات تبریز خبر داد و نوشت که دست و پای او را ۴۹ روز در انفرادی بسته بودند و حدود ۴۰ کیلوگرم وزن از دست داد؛ نهادهای امنیتی همچنین با محروم‌کردن او از خواب و تهدید به کشتن اعضای خانواده‌اش، او را بیشتر تحت فشار  قرار داده بودند.

او سپس به بند ۵ (بند امنیتی) زندان مرکزی تبریز منتقل و بدون هیچ‌گونه ارتباط با بیرون، در وضعیت بلاتکلیف نگهداری شد. اسماعیل‌زاده اواسط تیرماه ۱۴۰۴ با تودیع وثیقه سنگین به‌طور موقت آزاد شد.

پس از فراخوان و دعوت از مردم در پاییز ۱۴۰۴ برای شرکت در تجمع اعتراضی به خشک‌شدن دریاچه ارومیه، اسماعیل‌زاده بار دیگر به اتهام «تشویش اذهان عمومی و تبلیغ علیه نظام» احضار و ۲۶ مهرماه بازداشت شد. نیروهای امنیتی او را برای بازجویی به بازداشتگاه اداره اطلاعات تبریز منتقل کردند، اما پس از چند روز،‌ دخترش در پیامی اینستاگرامی اعلام کرد که خانواده هیچ اطلاعی از وضعیت و محل نگهداری اسماعیل‌زاده ندارد. 

این فعال محیط‌زیست در اعتراض به بازداشت غیرقانونی و بلاتکلیفی در زندان اقدام به اعتصاب غذا کرد. هفتم آبان‌ماه، در نهمین روز اعتصاب غذا، به‌دلیل وخامت وضعیت جسمی و خونریزی شدید از دهان و بینی به بیمارستان منتقل شد. 

کریم اسماعیل‌زاده ۱۰  آبان ۱۴۰۴ با وثیقه آزاد شد.

در ۳ خرداد ۱۴۰۵، شعبه ۳۱ دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی، حکم یک سال حبس تعزیری، ۵۰ میلیون تومان جزای نقدی و مسدودسازی حساب‌های او در شبکه‌های اجتماعی را به اتهام «نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی» تأیید کرد.

در تیر ۱۴۰۵، کریم اسماعیل‌زاده برای اجرای حکم حبس به شعبه اجرای احکام دادگستری تبریز احضار شد. تاریخ آغاز احتمالی اجرای حکم مشخص نیست.