تقوایی از جامعه جهانی خواست جمهوری اسلامی را منزوی کند

به گزارش سازمان حقوق بشر ایران، این کنفرانس روزهای ۳ و ۴ مهرماه ۱۴۰۵ (۲۵ و ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶)، با حضور نمایندگان احزاب و سازمان‌های سیاسی در اسلو، پایتخت نروژ، برگزار شد. این نشست، ششمین کنفرانس از مجموعه «ایران و گذار از استبداد» بود که سازمان حقوق بشر ایران آن را به ابتکار خود برگزار کرد و میزبانی آن را بر عهده داشت.

تقوایی کشتار اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ را نقطه عطفی در تحولات سیاسی ایران دانست. به گفته او، نیروهایی که بر سر اصول حقوق بشر به توافق رسیده‌اند، باید مشخص کنند برای تحقق این اصول از همین امروز چه اقدام‌هایی می‌توانند انجام دهند. او طرد بین‌المللی جمهوری اسلامی و پیگیری محاکمه مسئولان کشتارها را دو پیشنهاد خود برای اقدام مشترک معرفی کرد.

او با اشاره به قطع اینترنت، محدودیت فعالیت خبرنگاران مستقل و جلوگیری از ورود خبرنگاران خارجی، گفت برای تعیین ابعاد کشتار دی‌ماه نمی‌توان به آمار حکومت بسنده کرد. تقوایی از کشته‌شدن کودکان و رهگذران در کنار معترضان سخن گفت و به گزارش‌هایی درباره تیراندازی به مردم از ساختمان‌های بلند، پیدا‌نشدن پیکر شماری از کشته‌شدگان و کشتن مجروحان در بیمارستان‌ها اشاره کرد. به گفته او، محدودیت دسترسی به اطلاعات، بررسی مستقل شمار قربانیان و چگونگی کشته‌شدن آنان را دشوار کرده است.

تقوایی در تشریح پیشنهاد نخست خود، خواستار بستن سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی و جلوگیری از حضور نمایندگان حکومت در نشست‌های بین‌المللی، مسابقات جهانی و جشنواره‌های سینمایی شد. او این سیاست را به‌طور نمادین «سرنگونی جمهوری اسلامی در خارج از کشور» نامید و گفت فشار بین‌المللی می‌تواند به مبارزه مردم در داخل ایران کمک کند. تقوایی همچنین خواستار آن شد که دامنه قرار گرفتن در فهرست سازمان‌های تروریستی از سپاه پاسداران به کل جمهوری اسلامی گسترش یابد.

پیشنهاد دوم او پیگیری محاکمه آمران و عاملان جنایت علیه بشریت بود. تقوایی با اشاره به گزارش‌های عفو بین‌الملل و هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل، از احزاب حاضر خواست از پیگیری پرونده‌ها در مراجع بین‌المللی، از جمله دیوان کیفری بین‌المللی، حمایت کنند. به باور او، احزاب می‌توانند با وجود اختلاف‌های سیاسی، متنی مشترک در حمایت از محاکمه مسئولان جمهوری اسلامی تنظیم کنند.

او خواستار رسیدگی به پرونده‌هایی شد که دامنه آن‌ها به وقایع سال‌های اخیر محدود نمی‌شود و از کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷، سرکوب اعتراضات ۱۳۸۸ و ۱۳۹۶، جمعه خونین زاهدان، سرکوب در کردستان و کشتار اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نام برد. تقوایی همچنین به سرنگونی هواپیمای مسافربری، مسمومیت دختران دانش‌آموز، تحمیل خشونت‌آمیز حجاب و ممنوعیت آوازخوانی زنان اشاره کرد.

تقوایی در بخش دیگری از سخنانش، حقوق بشر را مبنای مقابله با تبعیض دانست و با تعریف حقوق بر پایه تعلق ملی، قومی یا مذهبی مخالفت کرد. او گفت: «حقوق بشر را برای کردها، آذری‌ها، ایرانی‌ها یا اروپایی‌ها ننوشته‌اند؛ برای بشر نوشته‌اند.» به گفته او، تبعیض علیه جوامع مختلف باید به رسمیت شناخته شود، اما سازمان‌دهی جامعه بر پایه هویت‌های ملی به رفع تبعیض نمی‌انجامد. او استقلال حکومت از مذهب و نداشتن مذهب رسمی را نمونه‌ای از رویکردی دانست که به باور او می‌توان در مقابله با دیگر شکل‌های تبعیض نیز به کار گرفت.

او تأکید کرد که حق استفاده از زبان مادری به گفت‌وگو در خانه محدود نمی‌شود و آموزش تاریخ، جغرافیا و ادبیات و تولید آثار فرهنگی به آن زبان را نیز دربر می‌گیرد. تقوایی با اشاره به شعر شیرکو بیکس، حافظ و شهریار گفت: «زبان فقط ابزار گفتار نیست؛ ابزار تفکر و تبیین جهان است.» او همچنین گفت جنبش «زن، زندگی، آزادی» توانست زنان را در جوامع مختلف با خود همراه کند، زیرا مسئله ستم بر زنان را فراتر از مرزهای قومی و جغرافیایی مطرح کرد.

تقوایی با اشاره به تبعیض طبقاتی گفت به‌رسمیت‌شناختن تبعیض مضاعف در مناطقی مانند کردستان نباید نابرابری‌های طبقاتی درون این جوامع را از نظر دور کند. به گفته او، کارگران مناطق مختلف ایران از تداوم شرایطی که مردم را به کولبری و سوخت‌بری سوق می‌دهد، سودی نمی‌برند. او تأکید کرد که پایبندی به اصول حقوق بشری سند اسلو نباید به دوره پس از جمهوری اسلامی موکول شود و طرد بین‌المللی حکومت و پیگیری محاکمه مسئولان کشتارها را دو زمینه برای اقدام مشترک در شرایط کنونی دانست